Türkiye’de işyerlerinde denetim tamamen durmuş durumda. 2024 yılı verilerine göre işyerlerinin %99,7’si işçi sağlığı ve güvenliği açısından hiç kontrol edilmedi. Bu durum, işçi güvenliğini tehdit ederken, iş cinayetlerinin ve patron baskısının artmasına zemin hazırlıyor. Emek ve İşçi Araştırmaları Derneği (Emek-Ar) tarafından yayımlanan İş Teftişleri Raporu eleştiri oklarını AKP iktidarının denetim mekanizmasına yöneltiyor[1].
Denetimsizlik İşçi Sağlığını Hiçe Sayıyor
Raporda öne çıkan en çarpıcı veri, işyerlerinin neredeyse tamamının teftişten geçmemesi. Yüzde 99,7 gibi devasa bir oranda işyerlerinin denetlenmemesi, işçi sağlığı ve güvenliği açısından büyük bir boşluk oluşturuyor. Bu tablo, işyerlerinde ciddi önlemlerin alınmadığını ve işçi güvenliğinin göz ardı edildiğini gösteriyor. Emek-Ar uzmanlarından Güngör, bu yetersiz denetim sisteminin iş cinayetlerinin artmasına doğrudan katkı sağladığını ve patronların hukuki sorumluluktan kaçınmasını kolaylaştırdığını belirtiyor[1].
Haberli Teftişlerin Patronlara Avantaj Sağladığı İddiası
İş Teftişlerindeki Çarpıklık
Denetimlerin büyük çoğunluğunun haberli yapılması, işyerindeki sorunların gizlenmesine imkan tanıyor. Bu durum, işverenlere işçi sağlığı ve güvenliği kurallarını ihlal etme konusunda adeta bir serbestlik sağlıyor. Raporda, haberli teftişlerin fiilen işlevsiz bir denetim şekline dönüştüğü vurgulanıyor. Böylelikle, hem iş cinayetleri artıyor hem de işçilerin çalışma koşulları daha da kötüleşiyor.
Patron Despotizmi ve Denetimsizlik
Güngör[1].
Sonuç ve Değerlendirme
Emek-Ar’ın raporu, Türkiye’de işçi sağlığı ve iş güvenliği denetimlerinin kritik bir noktada olduğunu ortaya koyuyor. Denetim mekanizmasının fiilen çökmesi sadece işçi güvenliğini tehlikeye atmakla kalmıyor, aynı zamanda çalışanların temel haklarını da gasp ediyor. Bu tablo uzun vadede işçi haklarında ciddi erozyona yol açabilir. Kamu ve ilgili kurumların, denetim süreçlerini güçlendirmesi ve işyerlerinde etkin kontrol sağlaması, hem işçi güvenliği hem de sürdürülebilir çalışma ortamları için acil bir ihtiyaçtır.
